Монгол Улсын “Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хууль”-ийг 2008 оноос хойш анх удаа бүхэлд нь шинэчлэх “ХАБЭА-н хуулийг шинэчлэх” төсөл боловсруулагдаж, Засгийн газрын гишүүд, Хууль зүй, дотоод хэргийн яам зэрэг байгууллагын хэлэлцүүлэгт орж байна. 2025 оны 12 дугаар сараас 2026 оны 1 дүгээр сар хүртэлх хугацаанд ирүүлсэн албан ёсны саналуудаас хуулийн төсөлд ямар шинэ зохицуулалт орж байгааг харж болно.
ХАБЭА-н хуулийг шинэчлэх төсөлд юу орсон бэ
Хуулийн төсөлд дараах чиглэлээр нэлээд өргөн хүрээний шинэчлэл тусгагджээ:
1. ХАБЭА-н мэргэжилтний баталгаажуулалт — 33 дугаар зүйлд ХАБЭМ-ийн мэргэжилтний эрх, үүргийг шинээр тодорхойлж, мэргэших, мэргэжлийн зэрэг хамгаалах зохицуулалтыг нэвтрүүлж байна. Нэмж, мэргэжилтний чадамж, мэргэшлийн түвшинг олон улсын ISO 17024 стандартад нийцүүлэн баталгаажуулах санал ирсэн байна.
2. Байгууллагын хэмжээнээс хамаарсан ХАБЭА-н ажилтны шаардлага — 31 дүгээр зүйлд аж ахуйн нэгжийг ажилтны тоогоор (10 хүртэл, 11-50, 51-200, 201-500, 501 ба түүнээс дээш) ангилж, ХАБЭА-н ажилтан хэрхэн томилохыг ялгаатай тогтоосон.
3. Хариуцлагын тодорхой болгосон зохицуулалт — 60 дугаар зүйлд хууль зөрчсөн тохиолдолд Эрүүгийн хууль эсвэл Зөрчлийн тухай хуулиар хариуцлага хүлээлгэхийг тодорхой заажээ.
4. Эрсдэл өндөртэй салбарт нэмэлт шаардлага — уул уурхай зэрэг өндөр эрсдэлтэй салбарт ХАБЭА хариуцсан ажилтан нь тухайн чиглэлээр их, дээд сургууль төгссөн, мэргэшсэн байхыг шаардах санал тусгагдсан.
Маргаантай гол асуудал: бүх ажилтан тэгш хамгаалагдах ёстой юу
Монгол Улсын Шадар сайд Т.Доржханд хуулийн төслийн 31 дүгээр зүйлийг шүүмжилж, Үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлд заасан “хөдөлмөрийн аятай нөхцөлөөр хангуулах эрх”-ийг иш татан, байгууллагын ажилтны тооноос үл хамааран ХАБЭА-н мэргэжилтний тогтвортой, мэргэшсэн байдлыг адил хангах ёстой гэж үзсэн байна. Хуулийн төслийг боловсруулагчдын хариулт нь: эрсдэл өндөртэй салбарт (уул уурхай, барилга гэх мэт) өдөр тутмын зааварчилгаа, сургалт, эрсдэлийн үнэлгээ зайлшгүй шаардлагатай ч, эрсдэл багатай салбарт (банк, санхүү, төрийн байгууллага) өдөр тутмын тусгай ХАБЭА-н ажилтан ажиллуулах бодит хэрэгцээ бага гэдгийг тайлбарласан. Өөрөөр хэлбэл, зохицуулалт нь ажилтны тоо биш, ажлын байрны эрсдэлийн түвшингээр ялгаатай байх ёстой гэсэн зарчмыг баримталж байна.
Яагаад энэ хамаатай вэ
“Хэрэв ХАБЭА-н хуулийг шинэчлэх энэ төсөл батлагдвал…”, Монголын бараг бүх байгууллагад ХАБЭА-н ажилтны ажиллах нөхцөл, шаардагдах мэргэжлийн зэрэг, хариуцлагын тогтолцоо эрс өөрчлөгдөх боломжтой. Ялангуяа уул уурхай, барилгын салбарт ажилладаг ХАБЭА мэргэжилтнүүдэд мэргэшлийн зэрэг, баталгаажуулалт заавал болох эрсдэлтэй тул одооноос л энэ чиглэлээр бэлтгэл хийж эхлэх нь зүйтэй.
Ослыг мөрдөн шалгах олон улсын арга зүйн талаар дэлгэрэнгүйг манай товхимол-цувралаас үзэж болно.
Эх сурвалж: Монгол Улсын Их Хурлын Хуулийн хэлэлцүүлгийн систем (lawforum.parliament.mn), “Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөлд ирүүлсэн саналын товьёг”, 2025-2026 он. Энэ шинэчлэл нь <a href=”https://ikon.mn/n/3dkh”>ХАБЭА-н салбарын өргөн хүрээний кампанит ажлын</a> нэг хэсэг юм.
https://lawforum.parliament.mn/project/11072/